H Zώνη των Aστεροειδών

METAΞY του Aρη και του Δία κινείται ένας μεγάλος αριθμός σωμάτων που για πρώτη φορά παρατηρήθηκαν από τον Ιταλό Αστρονόμο Giuseppe Piazzi το 1801. Η απόστασή του πρώτου παρατηρηθέντος αντικειμένου, που ονομάσθηκε Δήμητρα, ήταν περίπου 2,8 αστρονομικές μονάδες, η δε έκτασή του ήταν συγκρίσιμη με εκείνη της Ελλάδας. Στοιχεία της τροχιάς του μικρού αυτού σώματος έδωσε ο μεγάλος Γερμανός μαθηματικός C. Fr. Gauss, λύνοντας το γενικό πρόβλημα υπολογισμού της τροχιάς ενός πλανήτη.
Συνέχεια

Το πραγματικό άστρο των Χριστουγέννων

Κάθε χρόνο που η ανθρωπότητα γιορτάζει τη Γέννηση του Θεανθρώπου, αναζωπυρώνεται το ενδιαφέρον του κοινού για εκείνο το άστρο που οδήγησε τους σοφούς μάγους της Ανατολής στην ταπεινή φάτνη που γεννήθηκε ο Σωτήρας του κόσμου. Όμως το περίφημο άστρο της Βηθλεέμ φαίνεται πως, για περισσότερο από 2.010 χρόνια μετά την αναφορά της εμφάνισής του, κρατεί ακόμα αρκετά καλά τα μυστικά του. Στην Καινή Διαθήκη, η ύπαρξη του Άστρου αναφέρεται από τον Ευαγγελιστή Ματθαίο στο γνωστό ευαγγελικό ανάγνωσμα (Ματθ. β΄, 1-12), που ακούμε στη Χριστουγεννιάτικη Θεία Λειτουργία. Η περικοπή αυτή ήταν εκείνη που προκάλεσε και προκαλεί μεγάλη διαμάχη για τη φύση του φαινομένου εδώ και εκατοντάδες χρόνια. Συνέχεια

Η ανάβαση προς τη Ζωή

Τι είναι ζωή

Το ερώτημα «τι είναι ζωή» είναι σίγουρο ότι είναι ένα εξαιρετικά δύσκολο ερώτημα και σίγουρα δεν είναι δυνατόν να απαντηθεί σε έναν τόσο περιορισμένο χώρο όσο αυτός ενός άρθρου. Δανειζόμενοι λοιπόν έναν ορισμό από τη Βιολογία μπορούμε να πούμε ότι «Ζωή είναι το αποτέλεσμα των λειτουργιών ενός ενόργανου όντος, οι οποίες συμβάλλουν στην ανάπτυξη και διατήρηση αυτού». Βέβαια αυτός είναι ένας βιολογικός ορισμός με πολλές, θα λέγαμε, ατέλειες. Σίγουρα θα πρέπει να λάβει κανείς υπόψη του και άλλες παραμέτρους. Συνέχεια

Η ομορφιά της συμμετρίας και το εγκώμιο της ατέλειας

Συμμετρία και καλαισθησία

Ας υποθέσουμε ότι υποβάλλουμε σε μια ομάδα ανθρώπων την επόμενη ερώτηση: «Ποιο θεωρείτε πιο όμορφο από τα εξής γεωμετρικά σχήματα; Τον κύκλο, το τετράγωνο ή το παραλληλόγραμμο; Ποιο ικανοποιεί πιο πολύ την αισθητική σας;» Είναι σίγουρο βέβαια ότι οι απόψεις θα διέφεραν. Αλλά είναι επίσης σίγουρο ότι η πλειοψηφία των ερωτηθέντων θα έβαζε σε πρώτο επίπεδο προτιμήσεων τον κύκλο. Θα συμφωνούσε δηλαδή με τους αρχαίους Έλληνες, που πίστευαν και αυτοί, περισσότερο από δύο χιλιάδες χρόνια πριν, ότι ο κύκλος είναι το πιο τέλειο γεωμετρικό σχήμα. Αυτό παρακίνησε τον Αριστοτέλη να ισχυριστεί ότι οι κινήσεις των πλανητών έπρεπε να είναι κυκλικές, αφού ο ουρανός ήταν κόσμος της τελειότητας. Συνέχεια

Ένα αστέρι πεθαίνει

Ορατή έκρηξη υπερκαινοφανούς (σούπερ-νόβα, supernova)

Τον περασμένο Σεπτέμβριο οι κάτοικοι του βορείου ημισφαιρίου της Γης είχαν την ευκαιρία να παρατηρήσουν μια σπάνια έκρηξη υπερκαινοφανούς (ή supernova όπως αυτές αναφέρονται στη διεθνή βιβλιογραφία). Πρόκειται για το «θάνατο» του άστρου PTF-11kly που βρίσκεται στον γαλαξία του «Τροχού» σε απόσταση περίπου 21 εκατομμυρίων ετών φωτός από τη Γη (εικόνα 1). Συνέχεια

Γιατί το Σύμπαν είναι τόσο απλό;

Ο τίτλος του άρθρου αυτού εκφράζει μια παράφραση της διαπίστωσης του μεγάλου ογκόλιθου της επιστήμης, του Άλμπερτ Αϊνστάιν (Albert Einstein, 1879-1955), «Αυτό που είναι ακατανόητο είναι γιατί το Σύμπαν είναι κατανοητό». Πράγματι., αν κάνουμε μερικές σκέψεις, θα δούμε ότι η παραπάνω ρήση έχει μια βαθειά φιλοσοφική διάσταση. Οι εκπληκτικές επιτυχίες της επιστήμης, που καθημερινά σχεδόν παρατίθενται στα πρωτοσέλιδα των εφημερίδων και στη διάρκεια των ειδησεογραφικών δελτίων, μας κάνουν να ξεχνάμε πως είναι σχεδόν θαύμα ότι η επιστήμη λειτουργεί. Αυτό συμβαίνει γιατί η Κτίση ή, αν θέλετε, η Φύση χαρακτηρίζεται από κανονικότητες που ονομάζονται «νόμοι». Συνέχεια